Extreme hitte veroorzaakt meer meisjesgeboortes: "Mannelijke embryo's kwetsbaarder bij stress"

In dit artikel:

Een Britse studie op basis van ongeveer 5 miljoen geboortes in 33 landen laat zien dat hoge temperaturen samenhangen met een lichte verschuiving naar meer meisjes bij de geboorte. Geneticus Maarten Larmuseau legt uit dat hitte fysieke stress bij de moeder kan veroorzaken, waardoor het risico op miskramen stijgt — en mannelijke embryo’s daarbij relatief vaker verloren gaan omdat ze kwetsbaarder zijn. Zoals gebruikelijk worden er wereldwijd iets meer jongens geboren (ongeveer 105 jongens per 100 meisjes), maar onder stressvolle omstandigheden kan die verhouding verschuiven.

Het verband blijkt vooral wanneer zwangere vrouwen langdurig aan warmte worden blootgesteld in het eerste trimester: tien dagen met temperaturen boven 25 °C verlaagt de kans op een jongen met circa 0,22 procentpunt. Het effect is klein maar statistisch aantoonbaar. Larmuseau wijst op de biologische oorzaak: mannen hebben één X-chromosoom minder gevoeligheid voor bepaalde aandoeningen — “mannen zijn eigenlijk het zwakke geslacht” — en sterven daardoor vaker in vroege stadia.

In India toont de studie een afwijkend patroon: daar doet het effect zich vooral in het tweede trimester voor. Onderzoekers denken dat culturele factoren meespelen, zoals geslachtsselectieve abortus die meestal na de twaalfde week plaatsvindt; bij extreme hitte en de bijbehorende praktische of zorggerelateerde beperkingen worden mogelijk minder van zulke abortussen uitgevoerd, wat de geboorteverhouding beïnvloedt.

Hoewel de veranderingen klein zijn en volgens Larmuseau geen reden geven tot paniek, benadrukt de studie wel een groter aandachtspunt: hitte heeft nadelige effecten op zwangere vrouwen en verhoogt het risico op miskramen, doodgeboorte en andere complicaties — een zorg die door toenemende hittegolven met klimaatverandering relevanter wordt.